Nieuws

Het luchtalarm blijft in Nederland bestaan. Er komt een nieuw systeem, dat landelijk kan worden bediend. Ook krijgt het alarm nieuwe geluidssignalen. Defensie gaat er eraan meebetalen, zeggen bronnen tegen de NOS. Daarmee zal het luchtalarm toch niet op 1 januari 2028 verdwijnen, zoals minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) had aankondigd. Het luchtalarm blijft bestaan naast het NL-Alert, het nadrukkelijk piepende bericht op de telefoon. In Nederland staan nu zo'n 4200 alarmpalen. Om die af te laten gaan, moet nu nog in elke veiligheidsregio de knop worden ingedrukt. Dat moet straks via één landelijke knop kunnen. "Bij een lucht- of raketdreiging is snelheid van waarschuwen essentieel", schrijft Van Weel in een brief aan de Tweede Kamer. "Decentrale aansturing introduceert extra schakels die tot onwenselijke vertraging leiden." Het nieuwe systeem zal dan ook gekoppeld worden aan een detectiesysteem van defensie. Batterij leeg De discussie rond het luchtalarm speelt al jaren. Opeenvolgende kabinetten probeerden er afscheid van te nemen en wilden bij een crisis, ramp of aanval alleen nog een NL-Alert versturen. Uit onderzoek blijkt dat ruim 90 procent van de mensen in Nederland dat krijgt. Maar veiligheidsregio's en de Tweede Kamer durven niet te vertrouwen op het NL-Alert alleen: zij zijn bang dat mensen die waarschuwing niet krijgen als bijvoorbeeld de batterij van telefoons leeg is en de stroom is uitgevallen. Ook zijn er zorgen dat niet iedereen de NL-Alerts goed begrijpt. Ernstige dreigingen Om die reden pleitte de Tweede Kamer na de aankondiging van Van Weel toch weer voor een alternatief sirenenetwerk om mensen te waarschuwen. Van Weel zei dat daar geen geld voor was, maar kwam daarvan terug en zei de dag erna dat hij er toch weer naar ging kijken. Nu schrijft Van Weel in zijn Kamerbrief dat het toch nodig is om naast NL-Alert nog een waarschuwingssysteem te hebben. "Uit onderzoek blijkt dat NL-Alert volstaat als alerteringsmiddel in vredestijd. Bij een scenario van ernstige hybride en militaire dreigingen is het echter kwetsbaar om enkel over NL-Alert te beschikken."

Nederland en Marokko kunnen binnenkort makkelijker criminelen en verdachten aan elkaar uitleveren. De Tweede Kamer heeft vandaag met grote meerderheid ingestemd met het uitleveringsverdrag dat beide landen drie jaar geleden tekenden. Alleen de Partij voor de Dieren en Denk stemden tegen. Met de nieuwe overeenkomst kunnen verdachten en criminelen makkelijker worden uitgeleverd voor een rechtszaak of voor het uitzitten van een al gegeven celstraf. Het verdrag maakt het mogelijk om om uitlevering te vragen voor misdrijven waarop in beide landen een gevangenisstraf van ten minste één jaar staat. Veilige haven Het kan dan gaan om bijvoorbeeld moord, doodslag, andere geweldsdelicten of witwassen. Volgens minister Van Weel van Justitie en Veiligheid wordt hiermee "een stukje veilige haven" afgepakt van criminelen. Beperkende factor is wel dat Marokko in principe geen eigen staatsburgers uitlevert, dus ook geen mensen met een dubbele nationaliteit. Van Weel (VVD) zegt daarover dat die verdachten wel in Marokko kunnen worden vervolgd. "Als ze niet uitleveren, dan zit er een verplichting in het verdrag om de zaak over te dragen aan het eigen OM", zegt Van Weel. "Daar gaat ook een afschrikwekkende werking van uit." Grote vissen Kamerlid Ellian, ook VVD, denkt dat het verdrag "heel veel gaat brengen". Hij weet niet of het uiteindelijk om grote aantallen verdachten gaat, maar denkt bijvoorbeeld wel aan 'grote vissen' die gelieerd zijn aan de bekende drugscrimineel Ridouan Taghi. Het zou onder meer gaan om de zus van Taghi, waarvan vermoed wordt dat ze in Marokko zit. "Van een aantal criminele organisaties die we op de korrel hebben, verblijven er ook verdachten in Marokko", zegt Ferry van Veghel van het Openbaar Ministerie. Als verdachten Marokkaans staatsburger zijn worden ze dus niet uitgeleverd, maar dat maakt volgens Kamerlid Ellian niet per se veel uit. "Ze willen echt niet in Marokko vervolgd worden en daar in de gevangenis komen." Van Veghel is het daarmee eens: "Je moet niet onderschatten dat het verdrag meer werking kan hebben dan alleen het uitleveren." Politieke vervolging In het verdrag zijn ook gronden opgenomen waarmee uitlevering geweigerd kan worden. Zo kijkt Nederland naar de "mensenrechtelijke aspecten" voordat iemand wordt uitgeleverd. Volgens Van Weel wordt voor uitlevering altijd getoetst of er geen sprake is van politieke vervolging. Kamerlid Mohandis Van GroenLinks-PvdA had in een motie expliciet gevraagd om niet uit te leveren bij aanwijzingen "dat er ook sprake kan zijn van vervolging om politieke redenen". Tegelijk met de stemming over het verdrag kreeg ook dat voorstel een meerderheid. Marokko-correspondent Samira Jadir over de totstandkoming van het verdrag "De samenwerking op het gebied van het uitlevering is vanuit Rabat vooral op gang gekomen na een vergismoord in 2017. Toen werd in het café La Crème in Marrakesh de zoon van een rechter doodgeschoten door twee Nederlandse daders. Zij zouden dat in opdracht van Ridouan Taghi hebben gedaan. Dit bracht in Marokko een schok teweeg die vergelijkbaar was met die in Nederland na de moorden op advocaat Derk Wiersum (2019) en misdaadjournalist Peter R. de Vries (2021). Hoewel de diplomatieke banden tussen beide landen bekoeld waren geraakt, was de aanpak van de georganiseerde misdaad een van de weinige punten waarop ze het wel met elkaar eens waren. Zo heeft het Marokkaanse ministerie van Justitie in 2019 een grote rol gespeeld in de aanhouding van Ridouan Taghi in Dubai. Sinds 2021 hebben Rabat en Den Haag de banden weer aangehaald, wat in 2023 leidde tot de ondertekening van het uitleveringsverdrag dat vandaag in navolging van het Marokkaanse parlement nu ook in Nederland is aangenomen. In de afgelopen jaren is er een samenwerking opgezet tussen de Marokkaanse en Nederlandse politiediensten, en is er op de Nederlandse ambassade een permanente OM-vertegenwoordiger." Nu de Tweede Kamer heeft ingestemd, moet alleen de Eerste Kamer zich er nog over buigen. Gezien de stemverhouding vandaag, is het niet de verwachting dat het verdrag in de senaat nog sneuvelt. Marokko stemde al in met het verdrag. Eerder sloot Nederland ook al een verdrag met de Verenigde Arabische Emiraten. Aan een uitleveringsverdrag met Colombia wordt nog gewerkt. "We gaan het ze overal heter onder de voeten maken", aldus Van Weel.

De Tweede Kamerfractie van GroenLinks-PvdA mag zich voortaan Progressief Nederland (Pro) noemen. De andere fracties hebben ingestemd met de tussentijdse naamswijziging, alleen PVV, Groep Markuszower en Forum voor Democratie stemden tegen. Vorige week kregen GroenLinks en PvdA, die aanstaande zaterdag een fusiepartij worden, al goedkeuring van de Raad van State om bij de volgende Tweede Kamerverkiezingen mee te doen als Pro. Het bestuur van de Tweede Kamer, het presidium, besloot daarop om de nieuwe naam ook toe te staan in het parlement, ook al hebben de kiezers niet op Progressief Nederland maar op GroenLinks-PvdA gestemd. "Leden die op één lijst gekozen zijn, worden beschouwd als één fractie", schreef het presidium in zijn besluit. Het maakt, met andere woorden, niet uit welke naam er precies boven die lijst stond. Zaterdag oprichtingscongres Progressief Nederland Zaterdag 13 juni is het oprichtingscongres van Progressief Nederland. De leden van GroenLinks en PvdA besluiten dan definitief over het voorstel om te fuseren en over de nieuwe naam. Dat is een formaliteit. De samenwerking tussen de twee linkse partijen kwamen na teleurstellende verkiezingsduitslagen in 2021 op gang. In 2023 en 2025 deed GroenLinks-PvdA met één lijst mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. De naam Pro werd twee maanden geleden bekend gemaakt. Lokale partijen tekenden nog bezwaar aan, omdat er in al partijen zijn met 'Pro' in hun naam. De Raad van State wees dat vorige week af. De Kamer stemde vandaag ook in met een ander naamsbesluit: de Groep Markuszower blijft voorlopig zo heten, omdat het hier om een afsplitsing gaat van mensen die als PVV'er in de Kamer zijn gekozen. Fractievoorzitter Markuszower wil verder onder de naam De Nederlandse Alliantie (DNA), maar die mag dus pas in de Kamer worden gebruikt als zijn nieuwe partij bij de volgende verkiezingen zetels haalt.

Het kabinet wil het inzetten van kinderen tot en met vijftien jaar voor commerciële doeleinden via online content onder de wet op kinderarbeid laten vallen en op die manier strafbaar maken. Zo moeten kinderen die in video's van zogeheten mom- of dadfluencers als verdienmodel worden ingezet beter beschermd worden. Dat schrijft minister Aartsen (VVD) van Werk en Participatie aan de Kamer. Eerdere onderzoeken van wetenschappers en de Arbeidsinspectie wezen al uit dat kinderen die in online vlogs verschijnen kwetsbaar zijn. Het online onder de aandacht komen kan grote impact hebben op hun welzijn en zelfbeeld, met soms mentale problemen als gevolg. Aartsen schrijft dat "gelet op de ernstige risico's" duidelijke regels moeten komen en daarom wil hij kijken of het bedrijfsmatig of commercieel maken van online content onder het verbod op arbeid voor kinderen tot en met 15 jaar kan vallen. Dan kunnen er ook boetes voor overtreders komen. 'Uitwerking in najaar' De plannen stonden al in het coalitieakkoord. Met de huidige regelgeving kunnen excessen niet goed aangepakt worden, schrijft de minister, omdat niet altijd aangetoond kan worden dat ouders een werkgeversrelatie met de sponsorende bedrijven van hun vlogs hebben. Wat wel en niet strafbaar wordt, wordt nu verder uitgewerkt. Het gaat bijvoorbeeld om hoe en hoe vaak kinderen in beeld komen en in hoeverre de activiteiten een 'bedrijfsmatig' karakter hebben. Mensen of kinderen die af en toe een vlogje maken hoeven niet bang te zijn dat ze beboet worden, verzekert de minister de NOS. Ook wil de minister bekijken welke rol platforms als YouTube, Instagram en Tiktok kunnen vervullen. In gesprek met adverteerders wil hij kijken hoe kinderen in reclames beschermd en begeleid kunnen worden. Hij wil de uitwerking in het najaar rond hebben.

De huidige aanpak van discriminatie in Nederland schiet tekort en het is hoog tijd voor een fundamentele koerswijziging, stelt de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme in haar eindrapport. Beide vormen van achterstelling zijn diepgeworteld in de samenleving en bovendien structureel van aard, ook bij de overheid zelf. Daarom moet de overheid niet alleen stoppen met discrimineren, maar ook discriminatie voorkomen en actief bijdragen aan gelijkheid en gelijkwaardigheid. De staatscommissie deed de afgelopen vier jaar onderzoek naar discriminatie en racisme in Europees en Caribisch Nederland. Dat leverde al allerlei rapporten, adviezen en instrumenten op. Zo vond de commissie dat de aanpak van discriminatie door de overheid beter moet en dat uitspraken in de Tweede Kamer online discriminatie vergroten. Ook werd een anti-discriminatietoets ontwikkeld en werd geadviseerd om te stoppen met het inzetten van algoritmes bij het bestrijden van fraude. "Er is al veel onderzoek gedaan naar structurele discriminatie en allerlei rapporten hebben oplossingen voorgedragen, maar daar is weinig mee gebeurd", zegt voorzitter van de staatscommissie Joyce Sylvester. "De huidige aanpak van discriminatie en racisme is vooral reactief en gericht op incidenten, waardoor structurele patronen van discriminatie blijven voortbestaan." Iedereen erbij betrekken De commissie ziet dat wetgeving en beleid nog te vaak worden ontwikkeld vanuit een beperkte blik. Ambtenaren betrekken mensen die direct geraakt worden door discriminatie te weinig, terwijl die juist kunnen helpen om discriminatie tegen te gaan. Daarom zou de overheid veel meer dan nu het geval is een afspiegeling van de samenleving moet zijn en moeten inwoners structureel worden betrokken bij het maken van beleid en de uitvoering ervan. Om te voorkomen dat ook met deze adviezen te weinig wordt gedaan, pleit de commissie voor een onafhankelijke monitor die de voortgang in de gaten houdt. Voorzitter Sylvester: "Discriminatie doorbreken is geen eenmalige opgave. Het is een blijvende verantwoordelijkheid van ons allemaal." Het ministerie van Binnenlandse Zaken van minister Heerma wil nog geen reactie geven op het rapport van de staatscommissie. "We gaan het eindrapport eerst zorgvuldig bestuderen. Dat nemen we serieus en daar is dus even de tijd voor nodig, daarna komen we met een reactie", laat een woordvoerder weten.

De leden van oppositiepartij ChristenUnie staan achter de strengere asielkoers van de fractie in de Tweede Kamer. Dit werd vandaag duidelijk tijdens het partijcongres in Harderwijk. In de christelijke partij hebben leden, onder wie het oud-Kamerlid Leen van Dijke, vraagtekens geplaatst bij de asielstandpunten van de Kamerfractie onder leiding van partijleider Bikker. De kritiek is dat de partij te veel naar rechts gaat met het steunen van strengere asielmaatregelen van het kabinet-Jetten. Van Dijke vindt bijvoorbeeld dat de partij zich meer moet inzetten voor een menswaardig asielbeleid en de kernwaarden van de partij "trouw" moet blijven. Op het congres werd een motie ingediend om de steun van de ChristenUnie in te trekken voor de afschaffing van dwangsommen voor de IND. De Tweede Kamerfractie heeft het plan gesteund dat regelt dat geen dwangsommen meer worden opgelegd als een asielprocedure te lang duurt. Maar deze motie werd vandaag door de leden verworpen. Het is ook een voorstel dat eigenlijk achterhaald is, omdat de CU-fractie er afgelopen donderdag mee instemde. 'Barmhartig blijven' Partijleider Bikker ging er in haar speech, voorafgaand aan de stemmingen over de moties, ook nog op in. Ze zei dat het asielsysteem verworden is tot een bende en dat de dwangsom niet werkt. Die werd ingevoerd als financiële prikkel om de IND snel te laten besluiten over een verblijfsvergunning. In de praktijk heeft het geen effect. "Daarom steunen we de afschaffing op dit moment." Ze verzekerde de leden ook dat de partij "barmhartig" zal blijven. "We houden altijd oog voor mensen in nood, daar moet plek en toekomst voor zijn."

Het kabinet bestaat 100 dagen, maar dat vond de coalitie geen reden voor een feestje, want het vertrouwen in de regering is laag en de minderheidconstructie draait ook nog niet echt lekker. Wel heeft de coalitie een deal met GroenLinks-PvdA gesloten over ontwikkelingssamenwerking, maar dat verliep zeer rommelig en zorgde ook voor flink wat chagrijn bij andere partijen. En ook bij het debat over de bezuinigingen op de sociale zekerheid maakte de oppositie het de coalitie en de regering lastig. De Stemming Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister. Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen. Over deze podcast Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Het kabinet denkt dat de langere wachttijd waarmee de huidige asielzoekers vanaf volgende week te maken krijgen kan worden beperkt tot drie jaar. Dat schrijft minister Van den Brink in een brief aan de Tweede Kamer. Vanaf volgende week vrijdag krijgen nieuwe asielzoekers voorrang op mensen die al in de aanmeldingsprocedure zitten. Dat is vanwege het Europees Migratiepact. Want daarin zijn termijnen afgesproken waarbinnen iemand duidelijkheid moet krijgen over een asielaanvraag. Om die termijnen te halen, geeft Van den Brink voorrang aan de mensen die na volgende week Nederland binnenkomen. Zodat in elk geval voor die groep de termijnen worden gehaald. Maar het betekent ook dat de huidige asielzoekers langer moeten wachten op het oordeel of ze mogen blijven. Minister Van den Brink benadrukt in de Kamerbrief dat nog eens drie jaar wachten nog steeds erg lang is. Maar de lange wachtlijsten waarvoor gevreesd werd, van zo'n acht tot tien jaar, kunnen volgens de CDA'er worden voorkomen met een andere aanpak in de asielprocedures. Asieladvocaten en Vluchtelingenwerk Nederland hebben er echter weinig vertrouwen in en zijn zeer kritisch. 'Onacceptabel' Wil Eikelboom, voorzitter van de Vereniging van Asieladvocaten Nederland, vindt het "volstrekt onacceptabel lang" dat mensen die nu in al in de procedure zitten, en dat zijn er ruim 50.000, nog eens drie jaar langer moeten wachten. En dan krijgen ze 'pas' hun eerste uitslag, daarna kunnen er nog allerlei beroepsprocedures volgen. De asieladvocaten vinden het niet meer dan een politieke wens van de minister om bij één groep, de nieuwkomers, aan de collega's in Europa te laten zien dat we hier in Nederland de termijnen wél halen. Terwijl de mensen die hier al zijn ook recht hebben op snel duidelijkheid. Oplossingen zijn 'gerommel in de marge' Vluchtelingenwerk en de asieladvocaten vragen zich ook af of het met de plannen van de minister lukt om de vertraging beperkt te houden tot drie jaar. "Eerdere pogingen om procedures te versnellen hebben niet het gewenste effect gehad", reageert VluchtelingenWerk op het plan. De minister wil bijvoorbeeld dat asielzoekers in categorieën verdeeld worden, aan de hand van hoeveel kans ze op een verblijfsvergunning maken. Mensen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) kunnen zich dan een tijd specialiseren in het alleen maar behandelen van verzoeken uit die categorie of uit een bepaald land. En er kunnen standaardantwoorden worden gemaakt voor mensen die ongeveer met hetzelfde asielverzoek komen. Daardoor moet het sneller kunnen gaan, denkt de minister. Eikelboom spreekt van "gerommel in de marge" en denkt niet dat het genoeg oplevert. Vluchtelingenwerk ageert, net als de asieladvocaten, tegen het idee om de ene groep asielzoekers sneller te behandelen dan de andere: "De keuze om ongeveer 70 procent van de IND-capaciteit in te zetten op nieuwe aanvragen betekent in de praktijk dat mensen die al jaren wachten opnieuw achteraan komen te staan."

Waarom ging het zo en niet anders? De eerste volledige week van de openbare verhoren over corona zit erop en daarmee is de enquêtecommissie klaar met het thema 'het begin van de pandemie'. Destijds werden ingrijpende besluiten genomen, waar ook kritiek op was. Maar wie deze week op excuses hoopte, kwam bedrogen uit. Met de kennis van toen deden we wat we konden, was vaak de boodschap. En ook: als er toch iets niet goed is gegaan, ligt dat misschien aan iemand anders. Een van de hoofdpersonen in coronatijd was Jaap van Dissel, voorzitter van het Outbreak Management Team, dat het kabinet adviseerde. "Veel was onzeker", zei Van Dissel. Bij hem leefden begin 2020, toen het virus via Italië uit China was overgewaaid, vooral vragen als: hoe is de overdracht, hoe gedraagt het virus zich, hoe wil je het bestrijden? Daarvoor was hij afhankelijk van de Wereldgezondheidsorganisatie. "Zij waren in het begin onvolledig", vertelde Van Dissel. "Achteraf had ik daar kritischer op moeten zijn." Doodskisten in Italië In die tijd werd het OMT opgetuigd, een groep van 30 tot 40 experts. Kritiek was dat er vooral virologen inzaten en bijvoorbeeld minder kinderartsen of huisartsen. Lag daardoor niet te veel nadruk op het bestrijden van het virus en minder op andere aspecten? Misschien was dat even zo, erkende Van Dissel. "De beelden uit Italië van doodskisten in de straten hebben in het begin zeker de focus bepaald." Even later werd het OMT in zijn ogen diverser, maar niet zo dat er echt voorbij virusbeheersing werd gekeken. De weging van negatieve maatschappelijk aspecten "hoorde niet in het OMT thuis", zei Van Dissel daarover. Daar gingen anderen over, zoals de politiek. Van Dissel had zelfs "ongevraagd" geadviseerd aan het kabinet om breder te kijken, zei hij. Uiteindelijk kwam er een Maatschappelijk Impact Team om het kabinet te adviseren, maar dat was volgens hem rijkelijk laat. Een van de leden van het OMT was Jan Kluytmans, die als microbioloog in een Bredaas ziekenhuis "in het oog van de storm" zat. Hij werd maandag verhoord. Noord-Brabant werd zwaar getroffen, maar het lukte niet om de urgentie aan iedereen over te brengen. "In het zuiden was het volledig verspreid op grote schaal, onder de radar", zei Kluytmans. Terwijl in de rest van het land nauwelijks besmettingen waren. Dat uitleggen "kostte tijd" en die was kostbaar. Uiteindelijk leidde de brandhaard in het zuiden tot een lijst met vergaande maatregelen, opgesteld door Brabantse bestuurders. Nog voordat ze daar werden aangekondigd, nam het kabinet ze over. Nederland ging half maart 2020 in lockdown. Verpesten Had dat niet eerder gemoeten, was een vraag van de commissie. OMT-voorzitter Van Dissel draaide het om: het had schadelijk kunnen zijn. "Een goede maatregel op het verkeerde moment kan de hele boel verpesten", zei hij. Je riskeert het vertrouwen van burgers te verliezen. OMT-lid Marion Koopmans, die vorige week als eerste werd verhoord, stelde dat eerder ingrijpen "in theorie veel had uitgemaakt". Maar benadrukte dat het "niet realistisch" was, omdat er nog weinig bekend was. Dat het om "loodzware" besluiten ging, illustreerde topambtenaar Ernst van Koesveld in zijn verhoor woensdag. Hij was op het ministerie van Volksgezondheid betrokken bij het bezoekverbod voor verpleeghuizen. Hij herinnerde zich "dat het een steen op de maag" was, maar dat iedereen het nodig vond. Aan het besluit lag geen OMT-advies ten grondslag, maar het lag volgens hem wel "in het verlengde" van het advies om voorzichtig om te gaan met kwetsbaren. Specifieke vragen Dat niet alle kabinetsmaatregelen rechtstreeks van het OMT kwamen, was voorzitter Van Dissel overigens wel wat waard. In die tijd ontstond een beeld dat het OMT alles bepaalde; op enig moment noemde premier Rutte de adviezen zelfs heilig. "Je wil niet dat het advies gepolitiseerd wordt", aldus Van Dissel. De OMT-voorzitter zei in zijn verhoor ook dat het adviesorgaan later in de crisis wel heel veel te verstouwen kreeg van het kabinet. De adviesvragen waren soms zo specifiek dat "je je daar kriegelig bij voelde". Van Dissel, die nog een keer gehoord zal worden, stelt dat alles werd gewogen met het oog op de uitbraak. "Maar het was een politieke keuze of bioscopen open konden en restaurants niet, bij wijze van spreken." Die keuzes van het kabinet kwamen ook aan bod in de Tweede Kamer. De enquêtecommissie kijkt nadrukkelijk naar de rol van de Kamer en in dat kader was toenmalig voorzitter Khadija Arib uitgenodigd. Kortgezegd was haar boodschap "dat de Kamer het heel goed heeft gedaan". De controlerende taak werkte prima wat haar betreft. Ze erkende dat er geen crisisplan lag om de Kamer te laten functioneren in een pandemie. "Maar het was ook nooit voorgekomen." De Tweede Kamer ging door met vergaderen, maar wel minder en in aangepaste vorm. De ambtelijke top, waar Arib geen goede relatie mee had, ging aan de slag met een crisisplan, maar daar werd zij buitengehouden, vertelde ze. "Het was mosterd na de maaltijd." Uitgewoond Of de Kamer inderdaad zo goed functioneerde, waagde ex-Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Pieter-Jaap Aalbersberg te betwijfelen in zijn verhoor. Hij zag overwerktheid bij ambtenaren van VWS, mede doordat de Kamer veel van ze vroeg. "Het parlementaire werk vrat de ambtenaren op." Ze raakten het eerste half jaar "uitgewoond". Net als de Kamer was heel Nederland niet goed voorbereid, zei Aalbersberg. Er waren draaiboeken voor uitbraken, maar alleen gericht op "een enkele besmettingshaard ergens in Nederland". Voldoende transparant De NCTV werd als laatste verhoord deze week en was naar eigen zeggen "het oliemannetje" van de crisis. Hij was bijvoorbeeld aanwezig bij de zogenoemde Catshuisoverleggen, waar ministers afspraken maakten over de coronamaatregelen. Hij weerspreekt dat de besluitvorming daar "schimmig" was. Veel onderliggende adviezen waren openbaar en de bewindslieden moesten in het openbaar verantwoording afleggen, is zijn idee. "Vanuit mijn perspectief was het voldoende transparant." Hoe de bewindspersonen daar zelf naar kijken, wordt volgende week duidelijk. De commissie verhoort dan onder anderen oud-premier Rutte en toenmalig ministers Van Ark en Koolmees.

Het gebruik van staalslakken moet definitief worden verboden, tenzij veilig gebruik kan worden aangetoond, schrijft staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat in een brief aan de Tweede Kamer. Het verbod moet gaan gelden na het aflopen van een tijdelijke regeling. De nieuwe regels voor het gebruik van staalslakken moeten volgend jaar gaan ingaan. Alleen als het gebruikte product "veilig is vanuit het oogpunt milieu en gezondheid" kan een vergunning voor gebruik worden verleend, schrijft Bertram. Staalslakken blijven over na staalproductie. Het materiaal wordt gebruikt als goedkoop bouwmateriaal bij bijvoorbeeld de wegenbouw. Maar er zijn zorgen over de veiligheid van het restproduct; het materiaal is milieuverontreinigend als het nat wordt en gaat lekken. "De zorgen over staalslak blijven bestaan. Ik deel deze zorgen en neem dit uiterst serieus", aldus Bertram. Ondanks haar zorgen stelt ze ook dat staalslakken "een belangrijk alternatief" zijn in tijden van grondstoffenschaarste. Daarom wil ze het product niet volledig "afserveren". Ook in het water Vanwege de zorgen over de veiligheid koos het kabinet in juli 2025 voor een tijdelijk verbod op staalslakken. Dat werd in april verlengd tot januari volgend jaar. De tijdelijke regels gaan over het gebruik op het land. Binnen de nieuwe regels moet het gebruik onder voorwaarden ook gelden voor toepassingen in water. "Een verbod, 'tenzij' lijkt op dit moment, met de kennis van nu, de beste koers. Maar ik laat mij de komende tijd ook voeden door het RIVM, dat onderzoek doet naar de veiligheid van staalslakken", stelt de staatssecretaris. In juli 2025 kondigde toenmalig staatsecretaris Aartsen al aan dat de effecten van het materiaal zouden worden onderzocht. In april concludeerde Nieuwsuur dat die onderzoeken nog niet waren begonnen. Bertram stelt dat ze niet alleen het onderzoek zal volgen, maar ook in gesprek blijft met de provincie Zeeland. "Al deze zaken weeg ik mee in mijn uiteindelijke besluit." Eind dit jaar hakt ze de knoop door over het verbod.