NOS Politiek
Minister verdedigt Schijf van Vijf: 'Het is slechts een advies'
Minister Hermans van Volksgezondheid is niet van plan in te grijpen bij het Voedingscentrum, dat de Schijf van Vijf maakt over gezonde voeding. Over de laatste versie van de schijf is veel ophef ontstaan, omdat de adviezen ook gaan over de milieu- en klimaatimpact van bepaalde voedingsmiddelen.
Maar Hermans benadrukt dat de schijf alleen tips geeft aan consumenten. Iedereen kan zelf bepalen of hij zich aan de adviezen houdt. "Wat u straks in uw supermarktkarretje legt, is aan uzelf", hield ze Kamerleden voor in een debat over leefstijlpreventie.
Een deel van de Tweede Kamer vindt dat het Voedingscentrum buiten zijn boekje gaat. De Schijf van Vijf moet alleen gaan over wat gezonde voeding is, en niet over de gevolgen van de productie van voedsel voor het klimaat, vinden partijen als de PVV, JA21, Groep Markuszower, FVD en BBB. "Ik wil de oude Schijf van Vijf terug", zei FVD-Kamerlid Van Houwelingen.
In de laatste versie, die eerder deze maand werd gepresenteerd, is de aanbevolen hoeveelheid rood vlees per week gehalveerd naar 100 gram, omdat dat beter is voor het milieu.
Noten uit Californië
De partijen vinden dat het Voedingscentrum te veel sturend bezig is en vooral een klimaatagenda heeft. "Doorgeslagen ideologie", stelde Kamerlid Moinat van de Groep Markuszower. En de conclusies over het milieu kloppen ook niet, betoogde BBB-Kamerlid Wiersma.
Te veel zuivel en vlees wordt afgeraden, onder meer omdat bij de productie heel veel water wordt verbruikt. Tegelijkertijd wordt geadviseerd elke dag een handje ongezouten noten te eten. Die noten komen volgens Wiersma bijna allemaal uit Californië, waar bij de teelt grote hoeveelheden grondwater worden gebruikt.
Het Voedingscentrum krijgt elk jaar tien miljoen euro van de ministeries van Landbouw en Volksgezondheid. Sommige rechtse oppositiepartijen vinden dat die subsidie helemaal gestopt moet worden. Anderen suggereerden dat het ministerie van Klimaat en Groene Groei maar moet gaan meebetalen.
"Ik heb vertrouwen in het systeem", stelde minister Hermans daartegenover. Het Voedingscentrum baseert zich bij zijn adviezen op wetenschappelijke inzichten van de Gezondheidsraad. Omdat de wetenschap altijd weer tot nieuwe inzichten komt, wordt de Schijf van Vijf elke tien jaar geactualiseerd.
Toekomstige generaties
En die adviezen gaan sinds 2016 niet alleen over gezond voedsel, maar ook over veilig en duurzaam voedsel, benadrukte ze. "We zijn ook verantwoordelijk voor veilig en gezond voedsel voor toekomstige generaties."
Een meerderheid van de Tweede Kamer is het met Hermans eens, al riep coalitiepartij CDA de minister wel op om haar boodschap duidelijker uit te dragen. "Neem de maatschappelijke discussie wel serieus. Er is hier, maar ook bij consumenten niet altijd duidelijk wat de achtergrond is van deze update van de Schijf van Vijf", zei Kamerlid Lohman.
NOS Politiek
CDA: verkrachtingssites moeten offline, onderzoek naar Nederlandse daders
Sites die verdovingstips en seksvideo's verspreiden van mannen die hun partner drogeren en verkrachten moeten uit de lucht, dat vindt het CDA in de Tweede Kamer.
"We moeten in kaart brengen hoeveel van deze websites op Nederlandse servers staan, hoeveel Nederlandse daders er zijn en of het geven van deze adviezen strafbaar is", zegt CDA-Kamerlid Armut.
De partij reageert hiermee op berichtgeving van de Amerikaanse nieuwszender CNN. Die onderzocht de online wereld van zogenoemde 'sleep content' naar aanleiding van de zaak van de Franse Gisèle Pelicot.
Pelicot werd bijna tien jaar lang door haar echtgenoot gedrogeerd en verkracht door hemzelf en door tientallen andere mannen, in haar eigen huis. De man zocht op een site met verdovingstips en video's contact met andere mannen.
62 miljoen bezoekers
De site die hij gebruikte is inmiddels uit de lucht, maar het verschijnsel bepaald niet, blijkt uit het onderzoek van CNN.
Zo zijn er pornosites die deze content aanbieden met 62 miljoen bezoekers per maand. Ook wordt er informatie gedeeld over welke dosering er nodig is om een vrouw te verdoven en hoe kan worden gecheckt of ze niet meer bij is.
Er zijn ook verschillende internationale chatgroepen en netwerken van accounts die geld verdienen met deze 'slaapvideo's', zoals ze daar genoemd worden.
Uit anonimiteit
"Er ligt een rol voor de overheid om hier tegen op te treden", zegt Armut. Zij wil dat het kabinet onderzoekt of er Nederlandse daders en slachtoffers zijn van deze praktijken. "Deze mannen moeten uit de anonimiteit worden gehaald en als het mogelijk is worden vervolgd."
Het kabinet moet hiervoor de samenwerking opzoeken in Europa, vindt het CDA. Daarbij moet ook gekeken worden naar de mogelijkheden die de Digital Services Act biedt.
NOS Politiek
Steun in Kamer voor energieplan met goedkopere trein en lagere vrachtwagenheffing
Ondanks kritiek is er in de Tweede Kamer brede steun voor de kabinetsplannen om de hoge energieprijzen te compenseren. Het kabinet ging mee in kleine aanpassingen van oppositiepartijen, zoals een tijdelijk goedkoper treinabonnement en een lagere vrachtwagenheffing.
Premier Jetten bevestigde tijdens het debat dat het treinplan van GroenLinks-PvdA op zijn steun kon rekenen. Het idee is dat iedereen dan drie maanden lang onbeperkt buiten de spits kan reizen, voor 49 euro per maand. "Onze inzet is om het voor de zomer te realiseren", zo beloofde Jetten.
GroenLinks-PvdA-leider Klaver wil het de goedkopere treinabonnement, dat zo'n 118 miljoen euro zou kosten, betalen uit het klimaatfonds. Volgens hem is het belangrijk voor mensen om deze zomer "bijvoorbeeld op familiebezoek te kunnen". Het leidde tot kritische vragen van SGP-Kamerlid Flach. "Wat hebben mensen die op tijd op hun werk moeten zijn hier aan?", vond hij.
Reiskostenvergoeding omhoog
Die mensen moeten het volgens het kabinet hebben van een verhoging van de maximaal onbelaste reiskostenvergoeding naar 25 cent per gereden kilometer. Daarvoor zijn ze wel afhankelijk van werkgevers; die moeten komende tijd die vergoeding opschroeven.
Om daar druk op te zetten, wil minister Heinen (Financiën) een lijst publiceren met sectoren waar de reiskostenvergoeding nog onder dat maximale bedrag zit. Zo zit de thuiszorg nu op 21 cent per gereden kilometer. "Daar is ruimte om te verhogen", zo zegt hij.
Wel vindt Heinen dat werkgevers uiteindelijk zelf de precieze afspraken daarover moeten maken. "Het kan ook zijn dat bij een werkgever veel personeel op fietsafstand woont en dat ze beter geholpen zijn bij bijvoorbeeld een hoger brutoloon."
Vrachtwagenheffing iets omlaag
Het kabinet ging ook mee in de wens van JA21, ChristenUnie, SGP en regeringspartij VVD om de heffing voor vrachtwagens te verlagen. Die gaat 1 juli in. Eigenaren van vrachtwagens moeten dan per gereden kilometer een bedrag gaan betalen. Dat komt slecht uit, nu de bedragen aan de pomp ook hard stijgen. Hoeveel de heffing omlaag gaat, is nog onduidelijk.
Het plan van het kabinet om de aftrek voor investeringen door bedrijven (KIA) te versoberen, gaat op aandringen van de vier partijen ook niet door. Het geld hiervoor wordt onder meer gevonden in een vrijstelling die bedrijven krijgen als ze hun eigen producten met korting kopen.
Makkelijke dag
Met deze toezeggingen had het kabinet een relatief makkelijke dag. Het lukte de oppositie niet om een vuist te maken om andere vurig gewenste plannen, zoals een verlaging van de accijns voor automobilisten voor elkaar te krijgen. Het kabinet houdt vol dat het een dure maatregel is, die automobilisten onderaan de streep weinig oplevert.
Ook in het afromen van de hoge winsten van energiebedrijven, onder meer een wens GroenLinks-PvdA en SP, ziet het kabinet voorlopig niets. Volgens minister Heinen lopen er op dit moment nog meerdere rechtszaken van energiebedrijven over de vorige keer dat winsten extra werden belast. Dat was na de Russische inval in Oekraïne.
NOS Politiek
Kabinet kijkt naar goedkoop ov-ticket zoals in Duitsland, dit leverde het daar op
Het wordt in Duitsland de 'grootste ov-revolutie' ooit genoemd: het Deutschlandticket. Voor een vast laag bedrag per maand onbeperkt met het ov reizen. In Nederland wil het kabinet tijdelijk een vergelijkbaar ticket invoeren, naar een idee van GroenLinks-PvdA: voor 49 euro met de trein, buiten de spits.
Het zogeheten Deutschland-ticket begon in 2022 als tijdelijk 9-euro-ticket. Het succesvolle abonnement leidde tot overvolle treinen, vooral in de weekenden. Een jaar later keerde het terug voor 49 euro, nu is de maandprijs opgelopen tot 63 euro.
Een op de vijf Duitsers van boven de 16 jaar heeft inmiddels zo'n abonnement. De verschillen binnen het land zijn wel groot. In een stad als Hamburg bezit bijna de helft van de bevolking een Deutschland-ticket, in afgelegen gebieden ligt het percentage veel lager.
Uit de auto
Vooral frequente ov-reizigers houden meer geld over in hun portemonnee. In grote steden kostten maandtickets vaak meer dan honderd euro. Ook heeft het Duitsers uit hun auto gehaald. Uit onderzoek van het ministerie van Transport blijkt dat 12 tot 20 procent van de ritten met het Deutschlandticket anders met de auto zouden zijn gemaakt.
Dat zorgt op zijn beurt voor een jaarlijkse besparing van 2,5 miljoen ton CO2-uitstoot, zo berekenden de onderzoekers. Dat staat gelijk aan 3 procent van de totale uitstoot van het autoverkeer in Duitsland.
Volgens de onderzoekers profiteren vooral mensen met lagere inkomens van de ov-kaart. "Die verbetert hun deelname aan de maatschappij", schrijven zij. Onder meer doordat een dagje uit toegankelijker is geworden.
Het Deutschlandticket geldt niet voor hogesnelheidstreinen, zoals de ICE. Met die trein reis je in vijf uur van Keulen naar Berlijn, terwijl die route met regionale treinen zeker 10 uur kost. Anders dan in het Nederlandse voorstel geldt het Deutschlandticket de hele dag, ook in de spits.
Steeds duurder
De financiering van het ticket staat onder druk. De Duitse regeringen, zowel federaal als in de deelstaten, dragen gezamenlijk 3 miljard euro per jaar bij aan het ticket. Dat bedrag blijft gelijk, waardoor het ticket steeds duurder wordt om rendabel te blijven. "De prijs nadert de grens van wat mensen ervoor willen betalen", zei mobiliteitsonderzoeker Robert Follmer daarover tegen Der Spiegel.
Volgens de onderzoekers van het ministerie levert het Deutschlandticket de samenleving 3,5 tot 5 miljard euro per jaar op, door besparing van milieuschade en toename van koopkracht. Het programma zou de staat dus minder kosten dan het oplevert.
Een onderzoek van de Deutsche Umwelthilfe, een ngo, komt zelfs op een welvaartswinst van 46 miljard euro tot 2030, mits het ticket op 49 euro wordt vastgepind. In dat scenario zouden naar schatting 20,6 miljoen Duitsers het abonnement afsluiten, op in totaal zo'n 83 miljoen inwoners. Als de prijs de komende jaren verder oploopt, neemt het aantal gebruikers en dus ook de milieu- en economische winst af.
Kwaliteit neemt af
De brancheorganisatie VDV is over het algemeen enthousiast over het ticket, maar vindt dat de staat te weinig bijdraagt. Doordat de vervoersbedrijven inkomsten mislopen ten opzichte van eerdere duurdere abonnementen, neemt de kwaliteit van het ov af. De Duitse regering gaat de komende twee maanden voor 1,6 miljard euro de brandstofaccijnzen verlagen, maar stopt geen extra geld in het ov. Tot onvrede van de VDV.
De toerismebranche is vanzelfsprekend blij met het Deutschlandticket. Koepelvereniging DTV zegt dat groei in de sector een direct gevolg is van het ov-abonnement. De Oostzeekust, het Zwarte Woud of een dagje Leipzig: de drempel om het eigen land te ontdekken is lager geworden.
NOS Politiek
Lof en harde kritiek in Tweede Kamer voor energiemaatregelen van het kabinet
"Een flutpakket", "een druppel op de gloeiende plaat", "onbegrijpelijk" en "miezerig". Maar ook "best goed", "verstandig" en "een goed idee". De reacties van de zeventien fracties in de Tweede Kamer op de kabinetsplannen om de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten op te vangen lopen flink uiteen, zo bleek vandaag bij het debat over het maandag aangekondigde steunpakket.
Een aantal linkse en rechtse oppositiepartijen (PVV, JA21, Forum voor Democratie, groep-Markuszower, SP, Denk, BBB en Lid Keijzer) vindt de voorstellen slecht en ondermaats; er moet bijvoorbeeld snel een accijnsverlaging komen voor automobilisten, vinden zij. "Het kabinet komt met een waterpistooltje om een uitslaande brand te blussen", zei SP-leider Dijk.
De grootste oppositiepartij GroenLinks-PvdA, maar ook de ChristenUnie, SGP en Volt nemen minder harde woorden in de mond. "Het is goed om de eerste klap op te vangen", aldus SGP-Kamerlid Flach. "Het is best goed", zei GroenLinks-PvdA-leider Klaver, maar hij wil wel wat aanpassingen. "Want het leven van Nederlanders wordt wel onbetaalbaar."
Steun
Het kabinet hoopt op een meerderheid voor de plannen, mede door steun van GroenLinks-PvdA. Maar oppositieleider Klaver wil wat terug voor zijn steun. Hij pleit voor een speciale kortingskaart in het openbaar vervoer, waardoor reizigers in de daluren goedkoper met de trein kunnen. Het kabinet staat daar positief tegenover.
In het pakket van het kabinet gaat de reiskostenvergoeding voor werknemers omhoog, komt er een noodfonds voor mensen die de energierekening niet meer kunnen betalen, evenals een subsidie om lage en middeninkomens te helpen bij een overstap naar een elektrische auto. En er komen regelingen voor de transportsector en de visserij.
De regeringspartijen D66, VVD en CDA zijn tevreden omdat een groep Nederlanders snel en gericht wordt geholpen zonder te veel geld uit te geven. De partijen vrezen dat de crisis in het Midden-Oosten voorlopig aanhoudt, en de olie- en gasprijzen nog meer zullen stijgen.
"Het is goed dat mensen nu gericht worden geholpen, want het kan nog erger worden", aldus VVD-fractievoorzitter Brekelmans. Het kabinet moet nog geld voor nieuwe maatregelen achter de hand houden. "We kunnen niet iedereen compenseren."
De kritische oppositiepartijen drongen wederom aan op accijnsverlaging aan de pomp. Voorstanders wijzen erop dat de accijnzen in omliggende landen lager zijn en dat dit oneerlijk is. "Aan de pomp denk je: wanneer is dit kabinet er eens voor ons?", zei het lid Keijzer. BBB wijst erop dat verpleegkundigen en mantelzorgers in de regio een auto nodig hebben. "Het kabinet laten deze mensen vallen."
'Niet belazeren'
Het is een te dure maatregel, verdedigen de regeringspartijen hun keuze: zo'n miljard euro voor een verlaging van ongeveer 10 cent. Bij een accijnsverlaging moet er ergens anders worden bezuinigd en dat treft ook burgers. "We moeten de boel niet belazeren", zei CDA-leider Bontenbal.
Verder komt zo'n maatregel ook terecht bij automobilisten die wel een dikke portemonnee hebben en dus niet wakker liggen van een dure tankbeurt.
Er leven nog allerlei andere wensen in de Kamer; de ChristenUnie wil bijvoorbeeld dat er meer wordt gedaan voor mensen die leven in armoede. 50Plus wil ook extra steun voor mensen "die het water aan de lippen staat". GroenLinks-PvdA hoopt dat bedrijven die door de oorlog extra winsten maken zwaarder worden belast.
De PVV eist, naast de accijnsverlaging aan de pomp, dat de btw op boodschappen wordt geschrapt en die op energie wordt verlaagd naar 9 procent. "Het is asociaal en een flutpakket en u laat mensen stikken", zei Wilders tegen CDA-leider Bontenbal. "Het is geen leuk verhaal, maar we kiezen voor gerichte steun", antwoordde Bontenbal. "Sommige groepen kunnen het wel dragen."
Op dit moment reageert het kabinet op de vragen en opmerkingen uit de Kamer.
NOS Politiek
Podcast De Dag: de zware klus van asielminister Van den Brink
Het was spannend tot het laatste moment, maar een groot deel van de asielplannen van het kabinet werd weggestemd in de Eerste Kamer. De wetten van oud-PVV-minister Marjolein Faber, door haar "het strengste asielbeleid ooit" genoemd, liggen nu op het bord van haar opvolger: CDA-minister Bart van den Brink. Hij moet met een nieuw plan komen.
In podcast De Dag een gesprek met Nieuwsuur-duider Arjan Noorlander over minister Bart van den Brink. Wie is hij, en hoe groot is de klus die voor hem ligt?
Luisteren?
Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Noorlander vertelt dat Van den Brink al jarenlange ervaring heeft als spindokter van meerdere CDA-prominenten. Nu staat hij als minister zelf op de voorgrond en moet "de mannetjesmaker" zichzelf over het voetlicht brengen. Oud-minister Marja van Bijsterveldt werkte jarenlang samen met Van den Brink. Zij schetst een beeld van een man zonder groot ego, waarbij politiek niet op de eerste plaats komt. Zijn gezin en geloof staan op één.
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Judith van de Hulsbeek en Max Smedes
NOS Politiek
Premier Jetten: binnen twee weken nieuwe wetsvoorstellen asiel
Het kabinet komt binnen twee weken met nieuwe voorstellen om de instroom van asielzoekers te beperken. Die moeten in de plaats komen van de asielnoodmaatregelenwet die gisteren werd weggestemd in de Eerste Kamer, zegt premier Jetten.
Minister Van den Brink van Asiel en Migratie zal met een plan komen om de mogelijkheden te verruimen voor het ongewenst verklaren van vreemdelingen, zodat ze makkelijker het land kunnen worden uitgezet als ze niet meewerken aan hun vertrek.
Ook komt er een voorstel om de dwangsommen die de IND nu moet betalen bij het uitlopen van een asielprocedure af te schaffen. De IND beoordeelt asielverzoeken.
De nieuwe, nationale regels komen bovenop de strengere regels uit het Europese migratiepact die in juni van kracht worden. Gisteren verwierp de senaat onder meer de plannen om illegaal verblijf strafbaar te stellen. Maar in datzelfde wetsvoorstel zat ook de afschaffing van de dwangsommen voor de IND.
Gemiste kans
Jetten legt de schuld daarvoor bij de PVV, die volgens hem "politieke sabotage" heeft gepleegd op wetten "waar ze lang om hebben gevraagd". "Een gemiste kans, maar het kabinet laat zich niet door één stemming in de Eerste Kamer uit het veld slaan", aldus de premier.
Ook zijn eigen partij, D66, stemde in de senaat tegen, maar volgens Jetten was dat afgesproken in de coalitie. Hij ging niet in op de vraag of hij zijn partijgenoten nog onder druk heeft gezet om alsnog voor de wijziging te stemmen die het strafbaar stellen van hulp aan ongedocumenteerden uit de wet haalt. Dan hadden de wetten het wellicht wel gehaald.
"Ik heb samen met de minister de afgelopen week gekeken of er nog twijfelende senatoren waren die we over de streep konden trekken. Dat is helaas niet gelukt." Het kabinet gaat nu "doorpakken", stelt Jetten, door met nieuwe voorstellen te komen. "Ik heb gemerkt dat veel partijen het helemaal zat zijn dat mensen niet terugkeren die eigenlijk wel terug moeten."
Bekijk hier de reactie van Jetten:
NOS Politiek
Kabinet onderzoekt of Kanye West toch geweigerd kan worden
Het kabinet onderzoekt of rapper Kanye West, ook bekend als Ye, toch geweigerd kan worden. Minister Van den Brink van Asiel en Migratie laat bekijken of er "aanknopingspunten" zijn om hem niet in Nederland toe te laten.
De Amerikaanse artiest staat geboekt voor twee optredens in juni in het Gelredome in Arnhem, maar er is veel kritiek op zijn komst, ook in de Tweede Kamer. Dat komt doordat Ye zich in 2025 geregeld antisemitisch uitliet en waardering uitsprak voor Adolf Hitler. Dit jaar zei hij dat hij daar spijt van heeft en dat zijn gedrag te wijten is aan zijn bipolaire stoornis.
Hoge drempel
Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid zei gisteren in een Kamerdebat over antisemitisme dat zijn collega bekijkt of er redenen zijn om Ye tegen te houden, maar hij gaf daar wel "een winstwaarschuwing" bij.
"Wij hebben een vrij hoge drempel in Nederland voor we iemand de toegang kunnen ontzeggen. Er moet sprake zijn van een dreigende verstoring van de openbare orde of de veiligheid." Volgens Van Weel is het nog maar de vraag of dat zo is bij deze muzikant.
De minister herhaalde een paar keer dat hij de uitspraken van de rapper persoonlijk verwerpelijk vindt. "Hij treedt niet op op mijn 50e verjaardag dit jaar, zullen we maar zeggen."
Andere Europese landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Polen hebben Ye wel ongewenst verklaard, maar volgens Van Weel heeft elk land zijn eigen regels.
NOS Politiek
Ov-kortingskaart in beeld als maatregel tegen energiecrisis
Er komt komende zomer mogelijk een speciale kortingskaart voor het openbaar vervoer. Voor 49 euro per maand kunnen mensen dan drie maanden lang onbeperkt met bus, tram, trein of metro reizen in de daluren. Het minderheidskabinet staat welwillend tegenover dat plan van oppositiepartij GroenLinks-PvdA, zeggen Haagse bronnen.
Vandaag houdt de Tweede Kamer een groot debat over maatregelen die het kabinet wil nemen tegen de energiecrisis die wordt veroorzaakt door de oorlog van de VS en Israël tegen Iran. Maandag werd een pakket van een kleine miljard euro gepresenteerd.
Zo komt er weer een noodfonds voor mensen die de energierekening niet meer kunnen betalen en moet de reiskostenvergoeding die werknemers krijgen omhoog. Verschillende oppositiepartijen hebben al gezegd dat ze het pakket niet voldoende vinden om de gevolgen van de hoge olieprijzen op te vangen.
Minder kwijt aan benzine
De afgelopen dagen is het kabinet met oppositiepartijen in overleg gegaan om toch tot een meerderheid te komen voor maatregelen. Vooral het voorstel van GroenLinks-PvdA voor een 'Nederland-ticket' in het openbaar vervoer is kansrijk, zeggen ingewijden. Als mensen het ov nemen, zijn ze minder kwijt aan benzine, is de redenering achter het plan.
"Het vervoer wordt steeds duurder. Straks wordt de olie mogelijk ook nog schaarser", zegt partijleider Klaver van GroenLinks-PvdA. "Goedkoper ov is goed voor de portemonnee van mensen en helpt in de energiecrisis. We willen dat het ov een goed en betaalbaar alternatief voor de auto is."
De maatregel is niet bedoeld voor woon-werkverkeer, want de kortingskaart is alleen geldig buiten de spits. Maar volgens Klaver krijgen die mensen al een reiskostenvergoeding van hun baas. "Het gaat om mensen die bijvoorbeeld op familiebezoek gaan." Voor hen wordt het reizen ongeveer 60 procent goedkoper, stelt hij.
Duitsland
In Duitsland bestaat al een soortgelijke kortingsregeling sinds de oorlog in Oekraïne.
Volgens Klaver kost zijn plan de overheid 118 miljoen euro. Hij zegt er goed overleg over te hebben met het kabinet en de coalitiepartijen. "Ik heb goede hoop dat we het gaan regelen."
NOS Politiek
Letschert onder vuur om aanpak pro-Palestinaprotest op Universiteit Maastricht
Minister Letschert van Onderwijs is onder vuur komen te liggen van een deel van de Tweede Kamer. Vooral rechtse partijen hadden kritiek op haar optreden toen ze nog bestuursvoorzitter was van de Universiteit Maastricht en daar pro-Palestijnse demonstraties waren.
Ze heeft volgens partijen als PVV, JA21, BBB en het lid Keijzer te slap opgetreden toen die protesten uit de hand liepen, waardoor Joodse studenten en medewerkers zich onveilig voelden. Een taskforce die door het kabinet-Schoof werd ingesteld, kwam tot de conclusie dat universiteiten en hogescholen "duidelijker, vaker en publiekelijk" moeten opkomen voor Joodse studenten en medewerkers. Ook op andere universiteiten in Nederland waren er protesten tegen het optreden van Israël in Gaza die soms uit de hand liepen.
Letschert wilde niet specifiek ingaan op haar eigen rol omdat ze niet als universiteitsbestuurder maar als minister in de Tweede Kamer stond. Maar ze erkende dat ze "een steile leercurve heeft doorlopen, en meer dan dat". Ze heeft na de gebeurtenissen gesprekken gevoerd met Joodse medewerkers en studenten. Ook nam ze plaats in de taskforce.
Strafblad
Bij de demonstraties in Maastricht werden vernielingen aangericht en werden leuzen geroepen waarin werd opgeroepen "alle zionisten te doden". Kamerlid Nanninga van JA21 las voor uit een intern memo, waaruit zou blijken dat Letschert twijfelde over het doen van aangifte, omdat studenten dan een strafblad zouden kunnen krijgen voor een 'jeugdzonde'.
Ook daar wilde de minister vanwege haar nieuwe verantwoordelijkheid niet op ingaan, maar ze zei wel dat universiteiten bij een vermoeden van strafbare feiten altijd aangifte moeten doen.
Letschert wil alle aanbevelingen van de taskforce overnemen. Ze gaat extra geld uittrekken voor een gevoel van veiligheid onder Joodse studenten en medewerkers en kennis over het Joodse leven versterken. Dat laatste is een "bottom-up-initiatief" van Joodse studenten, zei de minister. Ook krijgen vertrouwenspersonen adviezen over hoe ze antisemitisme kunnen herkennen en moet voor Joodse studenten duidelijker worden waar ze met klachten terecht kunnen.
7 ton extra
De Kamer debatteerde de hele avond over groeiend antisemitisme. Minister Van Weel van Justitie kondigde aan dat hij volgend jaar 700.000 euro extra uittrekt voor de beveiliging van Joodse gebouwen en instellingen. Daarmee komt het totale budget hiervoor op 2 miljoen euro, zei hij.
Met het extra geld wil Van Weel "de Joodse gemeenschap nog beter beschermen en het veiligheidsgevoel van Joden versterken". Veel Joodse gebouwen en evenementen worden beveiligd vanwege de toegenomen dreiging. Vorige maand waren er nog twee aanslagen, een op een synagoge in Rotterdam en een op een joodse school in Amsterdam.
Voor dit jaar was er 1,3 miljoen euro beschikbaar voor de beveiliging. Er kwamen echter zo veel aanvragen binnen, dat tientallen daarvan niet gehonoreerd konden worden. Daarom heeft hij besloten tot het verhogen van het budget, zei Van Weel.