Het leenstelsel dat in 2015 de basisbeurs verving heeft een generatie studenten opgezadeld met gemiddeld €20.000 tot €30.000 schuld bij het afstuderen. Die schuld werkt jarenlang door: bij het aanvragen van een hypotheek, bij het starten van een bedrijf, bij iedere grote levenskeuze. Studenten uit gezinnen zonder eigen vermogen werden het hardst getroffen. Het argument dat het leenstelsel de toegankelijkheid van het onderwijs niet zou verminderen bleek onjuist — aanmelding bij universiteiten en hogescholen daalde, met name onder jongeren uit lagere inkomensgroepen.
De basisbeurs is inmiddels gedeeltelijk hersteld, maar ver onder het niveau van voor 2015. Bovendien wordt de schade van de "pechgeneratie" niet volledig hersteld. De KOP wil een volwaardige basisbeurs die vergelijkbaar is met het niveau van vóór het leenstelsel, gecombineerd met een substantiële verlaging van het collegegeld. Studeren moet een investering zijn in jezelf, niet een financieel risico dat je jaren achtervolgt.
Concreet beleid
- Basisbeurs verhogen naar minimaal €500 per maand voor uitwonende studenten
- Collegegeld verlagen van circa €2.500 naar €1.000 per jaar voor voltijdse wo- en hbo-opleidingen
- Aanvullende beurs uitbreiden voor studenten uit gezinnen met inkomen onder modaal
- Studentenlening omzetten in gunstigere voorwaarden: rentevrij en met een langere aflosperiode
- Huursubsidie voor studenten: toegang tot huurtoeslag voor studenten in zelfstandige woonruimte
- Meer studentenkamers bouwen door gemeenten te verplichten voldoende locaties aan te wijzen
- Afschaffing van het bindend studieadvies als instrument voor masse-uitsluiting
Investereren in de volgende generatie
Een samenleving die haar jongeren opzadelt met schulden voor de basisinvestering in hun toekomst, zaagt in de tak waarop ze zit. Goed opgeleide jongeren zijn de motor van innovatie, economische groei en maatschappelijke cohesie. De kosten van een goede basisbeurs en lager collegegeld zijn een investering in de productiviteit van Nederland — niet een last. Vergelijk het met de kosten van een generatie die later start met werken, minder onderneemt en minder belasting betaalt door schulden.
De pechgeneratie
Studenten die tussen 2015 en 2023 studeerden onder het leenstelsel kregen een symbolische compensatie van €1.000 tot €2.700 — een fractie van de werkelijke schade. De KOP wil een eerlijker compensatie voor deze generatie en wil voorkomen dat toekomstige generaties opnieuw het slachtoffer worden van bezuinigingsbeleid dat de lasten bij de jongste en meest kwetsbare groep legt.