Nederland heeft meer dan 200.000 wettelijke regels, richtlijnen en beleidsmaatregelen die van toepassing zijn op burgers en bedrijven. Elk jaar komen er honderden bij. Bijna nooit worden er regels geschrapt. Het resultaat is een samenleving verstrikt in bureaucratie: bouwprojecten die jaren vertraging oplopen door bezwaarprocedures, ondernemers die maanden wachten op vergunningen, en burgers die het simpelweg opgeven om iets te veranderen aan hun woning of bedrijf. De KOP wil de regelkluwen radicaal doorsnijden.
Elke nieuwe regel heeft een goede bedoeling gehad. Maar de cumulatie van goedbedoelde regels leidt tot een systeem dat niemand meer begrijpt, dat professionals in de problemen brengt en dat kleine spelers benadeelt ten opzichte van grote bedrijven met compliance-afdelingen. Regelgeving is niet gratis: bedrijven, burgers en de overheid zelf betalen enorme bedragen om regels na te leven. Onderzoek van Actal en CPB toonde aan dat de regeldruk voor bedrijfsleven in Nederland jaarlijks meer dan €16 miljard kost.
Concreet beleid
- "One in, two out"-principe invoeren: voor elke nieuwe wet moeten er twee worden geschrapt
- Alle vergunningprocedures voor burgers en klein MKB binnen acht weken afgehandeld — of automatisch vergund
- Verplichte zonsondergangsclausules: elke nieuwe wet vervalt automatisch na tien jaar tenzij actief verlengd
- Bezwaartermijnen voor omgevingsvergunningen verkorten van 26 naar 8 weken
- Regeldrukcommissie met bindende bevoegdheid: kan wetten voorstellen voor intrekking
- EU-regelgeving niet verder aanscherpen dan het Europese minimum ("goldplating" verboden)
- Lokale verordeningen elke vier jaar heroverwegen — overbodige regels vervallen automatisch
De woningmarkt als voorbeeld
Nergens is de schade van overregulering zo zichtbaar als op de woningmarkt. Nederland heeft een dramatisch woningtekort, maar de bouw loopt vast op vergunningprocedures, stikstofregels, bezwaarrecht van derden, ruimtelijke ordeningsregels en financieringsvoorwaarden. Een gemiddeld nieuwbouwproject doorloopt meer dan 40 afzonderlijke procedures voordat de eerste paal de grond in gaat. De KOP wil bouwprocedures drastisch vereenvoudigen zodat we de 100.000 nieuwe woningen per jaar kunnen halen die nodig zijn.
Schrappen werkt: het bewijs
In het Verenigd Koninkrijk werden na een grote dereguleringsronde in de jaren negentig duizenden wetten ingetrokken zonder dat de bescherming van burgers of milieu er merkbaar op achteruitging. In Nederland schrapte de commissie-Stevens in 2007 honderden regelingen met groot economisch voordeel. Het werkt — maar het vereist politieke moed om ook georganiseerde belangen te trotseren die belang hebben bij het behoud van complexe regels.