Nederlandse kinderen presteren steeds slechter op internationale vergelijkingen voor taal en rekenen. In de PISA-rankings zijn we gedaald van een toppositie naar de middenmoot. Tegelijkertijd is het curriculum uitgebreid met verplichte aandacht voor burgerschap, diversiteit, duurzaamheid, seksuele voorlichting en mediawijsheid. Al deze thema's hebben hun plek, maar niet ten koste van de kernvaardigheden die een kind nodig heeft om te functioneren in de samenleving. De KOP wil terug naar de basis.
De vrijheid van onderwijs is een grondwettelijk recht dat onder druk staat. Scholen met een religieuze of levensbeschouwelijke grondslag worden steeds meer verplicht ideologische kaders te omarmen die botsen met hun identiteit. De KOP vindt dat artikel 23 van de Grondwet — de vrijheid van schoolstichting — onverkort gehandhaafd moet blijven. Ouders hebben het recht hun kinderen onderwijs te geven dat aansluit bij hun waarden, zolang de kerndoelen worden behaald.
Concreet beleid
- Nationaal plan voor herstel van basisvaardigheden rekenen en lezen in het primair onderwijs
- Verplicht toetsmoment aan einde basisschool voor taal en rekenen, resultaten openbaar per school
- Vrijheid van onderwijs (art. 23 Grondwet) volledig handhaven en uitbreiden naar digitale leeromgevingen
- Curriculum verlichten: minder verplichte thema's, meer ruimte voor kernvakken
- Leraren minder papierwerk — administratie voor inspectie terugbrengen naar minimaal vereiste
- Salaris basisschoolleerkrachten verhogen naar niveau middelbare school
- Meer vakmensen in de klas via zij-instroomtrajecten met lagere drempel
De leraar centraal
Een goede leraar is de belangrijkste factor voor de kwaliteit van onderwijs — niet de digitale innovatie, het nieuwe curriculum of de bestuurlijke structuur. Toch behandelt het systeem leraren als uitvoerders van centraal bedacht beleid, niet als professionals met eigen expertise en oordeel. De KOP wil leraren terugzetten in de positie die ze verdienen: als vakexpert met maximale autonomie in de klas en minimale bemoeienis van boven.
Lerarentekort
Nederland heeft een groeiend lerarentekort, met name in de grote steden en in technische vakken. De oorzaken zijn bekend: relatief laag salaris in vergelijking met andere hbo-functies, hoge werkdruk en weinig autonomie. De KOP wil het salaris van basisschoolleerkrachten structureel verhogen en de werkdruk verlagen door administratieve verplichtingen te schrappen. Goed onderwijs begint bij genoeg goede leraren voor de klas.
De KOP is ook kritisch op de trend van verregaande digitalisering in het onderwijs. Tablets en laptops vervangen steeds meer boeken, schrift en directe instructie — terwijl onderzoek aantoont dat kinderen beter leren schrijven met de hand en beter lezen op papier dan op scherm. Scholen moeten zelf kunnen bepalen welke middelen zij inzetten, zonder druk van techleveranciers of centraal verplichte digitale platforms.